台灣人台灣事
《台灣人台灣事》是一個全台語播客，從社會關懷的角度探索台灣文化與時事。節目內容包括傳統文化習俗的由來、性別文化的反思、時事與政策的歷史發展脈絡，以及個人生命故事。主持人Hena Ma透過節目記錄並討論台灣社會的多樣面貌。聽眾可透過電子郵件或網站進一步聯繫與支持節目。
单集
414 無葡萄的紅酒
臺灣人往過講的「紅酒」，毋是紅葡萄酒，是紅露酒。台灣啥物時陣有這款酒？紅酒按怎做？是按怎是紅色？這款日本時代的文人上佮意的酒，這馬猶有咧做，毋過已經較少人咧啉。這集來講台灣紅酒。Tâi-oân lâng éng-koè kóng ê “âng-chiú”, m̄-sī âng phû-tô-chiú, sī âng-lō͘-chiú. Tâi-oân siáⁿ-mih sî-chūn ū chit khoán chiú? Âng-chiú án-chóa chò? Sī án-chóa sī âng-sek? Chit khoán Ji̍t-pún sî-tāi ê bûn-jîn siōng kah-ì ê chiú, chit-má iáu ū leh chò, m̄-koh í-keng khah chió lâng leh lim. Chit chi̍p lâi kóng Tâi-
413 欲買珊瑚去台灣
寶石珊瑚一冬大無一公分，欲大甲會使磨，閣刻做寶石，著愛等幾若十冬，甚至上百冬。台灣捌有上千間珊瑚工藝品店，遮的生理按怎無去？ 伊佮造礁珊瑚有啥物無仝？這集對日本時代講到今仔日，來聽寶石珊瑚的起落。Pó-chio̍h soan-ô͘ chi̍t-tang tōa bô chi̍t kong-hun, beh tōa kah ē-sái bôa, koh khek chò pó-chio̍h, tio̍h ài tán kúi-nā cha̍p tang, sīm-chì chiūⁿ pah tang. Tâi-oân bat ū chiūⁿ chhian keng soan-ô͘ kang-gē-phín-tiàm, chia-ê seng-lí án-chóaⁿ bô khì? I kah chō-ta soan-ô͘ ū siáⁿ-mih bô-kâng? Chit chi̍p tùi
412 拆船王國
1970年代高雄捌是世界拆船的中心。拆船工業按怎起鼓？拆落來的物件提去佗位？拆船對台灣有啥物影響？這集講拆船佇台灣的發展。1970 nî-tāi Ko-hiông bat sī sè-kài thiah-chûn ê tiong-sim. Thiah-chûn kang-giáp án-chóaⁿ khí-kó͘? Thiah--lo̍h-lâi ê mi̍h-kiāⁿ thèh khì tó-ūi? Thiah-chûn tùi Tâi-oân ū siáⁿ-mi̍h éng-hióng? Chit chi̍p kóng thiah-chûn tī Tâi-oân ê hoat-tián.In the 1970s, Kaohsiung was once the center of the world’s ship-breaking industry. How did the indust
411 納涼會變商展
這陣暗時有夜市仔，百外冬前有納涼會。往過的納涼會有百百種。古早的納涼會有啥物好𨑨迌？按怎辦？按怎耍？這對日本來的娛樂活動按怎演變，沓沓變做台灣的商業活動？參考資料：陳毓婷〈日治時期臺灣的納涼會：以《臺灣日日新報》為主之探討（1902-1940）〉，國立暨南國際大學歷史學系碩士論文，2011年。Chit-chūn àm-sî ū iā-chhī-á, pah-goā tang chêng ū nà-liâng-hoē. Éng-kòe ê nà-liâng-hoē pah-pah-chióng. Kó·-chá ê nà-liâng-hoē ū siáⁿ-mi̍h hó chhit-thô? Án-chóaⁿ pān? Án-chóaⁿ sńg? Che tùi Ji̍t-pún lâi ê ngô͘-lo̍k oa̍h-tōng án-chóaⁿ ián-piàn, ta̍uh-ta̍u
410 月球來的禮物
月球的一塊石頭仔，對美國透過外交部送予台灣，這馬囥佇台中科博館。這集來講月球頂的石頭按怎佇台灣流浪？50冬後，台灣家己的探測儀按怎送去到月球？月球的土地生理有人咧做？落尾來講阿美族日頭佮月娘的神話。Goe̍h-kiû ê chi̍t tè chio̍h-thâu-á, tuì Bí-kok thàu-kòe guā-kau-pōo sàng hōo Tâi-oân, chit-má khǹg tī Tâi-tiong Kho-phok-koán. Chit chi̍p lâi kóng goe̍h-kiû téng ê chio̍h-thâu án-chóaⁿ tī Tâi-oân liû-lōng? Gō͘-cha̍p tang āu, Tâi-oân ka-kī ê thàm-chhek-gî án-chóaⁿ sàng khì kàu goe̍h-kiû? Goe̍h-kiû ê t
409 台北大橋頭
台北的第一座大橋，全長700公尺，是1889年劉銘傳為著大稻埕賣茶的生理起造。後來日本人改做鐵橋，號做台北大橋，是台北八景之一。這集講這座橋的身世，嘛講大橋頭的發展和佇戰後的變化；對大橋頭看台北市的歷史。Tâi-pak ê tē-it chō tōa-kiô, choân-tn̂g chhit-pah kong-chhioh, sī 1889 nî Lâu Bêng-thoân uī-tio̍h Tōa-tiū-tiâⁿ bē-tê ê seng-lí khí-chō. Āu-lâi Ji̍t-pún-lâng kái-chò thih-kiô, hō-chò Tâi-pak Tāi-kiô, sī Tâi-pak Pat-kéng chi-it. Chit chi̍p kóng chit chō kiô ê sin-sè, mā kóng Tōa-kiô-thâu ê hoat-tián
408 看貓無點
這陣飼貓的人數已經比飼狗閣較濟。古早冊內面寫的台灣貓有幾種？是按怎死貓愛吊樹頭？敢有人咧拜貓神？猴洞仔是按怎有遐爾濟貓？這集來講佇台灣的貓。Chit-chūn chhī-niau ê lâng-sò͘ í-keng pí chhī-káu koh-khah chē. Kó͘-chá chheh lāi-bīn siá ê Tâi-oân niau ū kúi chióng? Sī án-chóaⁿ sí-niau ài tiàu chhiū-thâu? Kám ū lâng teh pài niau-sîn? Kâu-tōng-á sī án-chóaⁿ ū hiah-nī chē niau? Chit-chi̍p lâi kóng tī Tâi-oân ê niau.These days, more people keep cats than dogs. How many kinds o
407 鮕鮘兄、塗虱嫂
〈西北雨直直落〉這條囡仔歌逐家攏會曉唱，毋過你敢捌看過鮕鮘佮塗虱？這集來講這兩尾會佇塗跤爬的魚仔。鮕鮘佮塗虱攏有原生種，毋過已經變誠少，𪜶有啥物故事？有偌濟俗語？古早人按怎看這種魚？"Sai-pak-hō͘ Ti̍t-ti̍t Lo̍h" chit tiâu gín-á-koa ta̍k-ke lóng ē-hiáu chhiùⁿ, m̄-koh lí kám bat khòaⁿ-kòe koo-tai kap thô͘-sat? Chit chi̍p lâi kóng chit nn̄g bóe ē tī thô͘-kha pê ê hî-á. Koo-tai kap thô͘-sat lóng ū goân-seng-chióng, m̄-koh í-keng piàn chiâⁿ chió, in ū siáⁿ-mih kò͘-sū? Ū gōa-chē sio̍
406 台灣水泥工業
紅毛塗佇咱生活中的時間誠久長。紅毛塗是日本時代就有的工業；台灣水泥是台灣頭一間股票上市的公司。台灣水泥公司按怎來的？這幾冬的水泥生產有啥變化？這集來講水泥工業的發展。Âng-mn̂g-thôo tī lán seng-oa̍h-tiong ê sî-kan chiâⁿ kú-tn̂g. Âng-mn̂g-thôo sī Ji̍t-pún sî-tāi tō ū ê kang-gia̍p; Tâi-oân Chúi-nî sī Tâi-oân thâu-chi̍t-keng kó-phiò chiūⁿ-chhī ê kong-si. Tâi-oân Chúi-nî kong-si án-chóaⁿ lâi--ê? Chit kúi tang ê chúi-nî seng-sán ū siáⁿ piàn-hoà? Chit chi̍p lâi kóng chúi-nî kang-gia̍p ê
405 飼鳥趁錢
一隻鳥仔換一隻牛，你敢欲信?台灣捌有瘋飼鳥仔的年代，對市內到庄跤，對公務人員到做穡人，真濟人咧飼十姊妹、金絲雀，想欲飼鳥趁錢。瘋飼鳥的時代是按怎開始、閣按怎結束？這集來講台灣金絲雀王國。Chi̍t-chiah chiáu-á ōaⁿ chi̍t-chiah gû, lí kám beh sìn? Tâi-oân bat ū siáu chhī chiáu-á ê nî-tāi, tùi chhī-lāi kàu chng-kha, tùi kong-bū jîn-oân kàu chò-sit-lâng, chin-chē lâng teh chhī si̍p-chí-mōe, kim-si-chhiok, siūⁿ-beh chhī chiáu thàn-chîⁿ. Siáu chhī chiáu ê sî-tāi sī án-chóaⁿ khai-sí, koh án-chóaⁿ ki
404 無仝的林投姊
農曆七月來講台灣上出名的查某鬼——林投姐！本底是海邊擋風的樹仔，按怎變做鬼？這集對無仝版本的故事、小說來講百外冬來這个民間故事的變化。自日本時代到這馬，林投姐這个角色按怎綴時代改變，無仝故事的社會背景佮台灣的女鬼文化。Lông-le̍k chhit-goe̍h lâi kóng Tâi-oân siōng chhut-miâ ê cha-bó͘-kúi — Nâ-tâu-chí! Pún-té sī hái-piⁿ tòng-hong ê chhiū-á, án-chóaⁿ piàn-chò kúi? Chit-chi̍p tùi bô-kâng pán-pún ê kò͘-sū, sió-soat lâi kóng pah-gōa tang lâi chit-ê bîn-kan kò͘-sū ê piàn-hòa. Chū Ji̍t-pún sî-tāi kàu chit-má, Nâ-
403 台灣紡織王國
台灣紡織業按怎起鼓？無種棉仔的台灣，按怎對進口布料到家己紡紗織布，閣外銷全世界？這集紹介政府代紡代織、匯率政策佮上海幫、台南幫遮的頭家按怎配合，成做台灣工業起行的車母。來聽台灣紡織工業的故事。Tâi-oân pháng-chit-gia̍p án-chóaⁿ khí-kó͘? Bô chèng mî-á ê Tâi-oân, án-chóaⁿ tùi chìn-kháu pò͘-liāu kàu ka-kī pháng-se chit-pò͘, koh gōa-siau choân-sè-kài? Chit chi̍p siāu-kài chèng-hú tāi-pháng tāi-chit, hōe-lu̍t chèng-chhek kap Siōng-hái-pang, Tâi-lâm-pang chiah-ê thâu-ke án-chóaⁿ phòe-ha̍p, chiâⁿ-chò
402 花殼仔 櫻花蝦
咱三不五時就食著的花殼仔，全世界干焦兩个所在掠會著，一个是日本，另外一个，就是台灣。這款細尾蝦仔，對往過做飼料變做是這馬珍貴的海產。這中間發生啥物代誌？東港的產銷班按怎維持花殼仔的產業佮市場？這集介紹花殼仔。Lán sam-put-gō·-sî tō chia̍h-tio̍h ê hoe-khak-á, choân-sè-kài kan-na nn̄g-ê só·-chāi lia̍h ē-tio̍h, chi̍t-ê sī Ji̍t-pún, lēng-gōa chi̍t-ê, tō-sī Tâi-oân. Chit-khoán sè-bóe hê-á, tùi íng-kòe chò chhī-liāu, piàn-chò sī chit-má tin-kùi ê hái-sán. Chit tiong-kan hoat-seng siánn-mih tāi-chì? Tang-kán
401 台灣塑膠王國
台灣塑膠濟閣俗，咱生活中四界攏有塑膠物。其實塑膠往過是足重要的產業，對台灣的經濟有真大的影響。塑膠工業在台灣按怎發展？按怎會有台塑公司？奇美本底嘛做塑膠。這集講塑膠產業佇台灣。Tâi-oân sok-ka chē koh sio̍k, lán seng-oa̍h tiong sì-kè lóng ū sok-ka-mi̍h. Kî-si̍t sok-ka éng-kòe sī chiok tiōng-iàu ê sán-gia̍p, tùi Tâi-oân ê keng-chè ū chin tōa ê éng-hióng. Sok-ka kang-gia̍p tī Tâi-oân án-chóaⁿ hoat-tián? Án-chóaⁿ ē ū Tâi-sok Kong-si? Kî-bí pún-té mā chò sok-ka. Chit chi̍p kóng sok-ka sán-
400 啉酒講台灣
啉酒是自早就有的文化，毋過啥物時陣啉？佮誰啉？按怎啉？是一直咧改變。啥物時陣才規定未成年袂使啉？日本時代按怎叫人莫啉酒？啉酒傷身毋過嘛是一種能力？〈酒矸通賣無〉、〈杯底不可飼金魚〉背後閣有啥物故事？這集紹介台灣人啉酒的矛盾。Lim-chiú sī chū-chá chiū ū ê bûn-hoà, m̄-koh siáⁿ-mih sî-chūn lim? Kap siáng lim? Án-chóaⁿ lim? Sī it-ti̍t teh kái-piàn. Siáⁿ-mih sî-chūn chiah kui-tēng bī-sêng-liân bē-sái lim? Ji̍t-pún sî-tāi án-chóaⁿ kiò lâng mài lim-chiú? Lim-chiú siong-sin m̄-koh mā-sī chi̍t-chióng lêng-le̍k? "
399 牛奶的百年身世
台灣本底無奶牛，這陣逐人攏有通啉牛奶。對外國人飼黃牛揤奶，到日本人引進奶牛、戰後逐人學泡牛奶，牛奶對補品變做日常食物經過百外冬。過去有人提牛奶粉飼豬，寒人閣有牛奶產量傷濟的問題。這集來講台灣人啉牛奶的故事。Tâi-oân pún-té bô ling-gû, chit-chūn ta̍k-lâng lóng ū-thang lim gû-ling. Tuì gōa-kok-lâng chhī n̂g-gû chhi̍h-ling, kàu Ji̍t-pún-lâng ín-chìn ling-gû, chiàn-āu ta̍k-lâng o̍h phàu gû-ling, gû-ling tuì póo-phín piàn-chò ji̍t-siông chia̍h-mi̍h, keng-kòe pah-gōa tang. Kòe-khì ū-lâng the̍h gû-ling-hún
398 來挖黃金的外位人
這馬金仔誠貴，台灣往過嘛有黃金。本集講黃金的歷史佮九份、金瓜石「上品送金九」的年代，看顏雲年按怎對巡查變頭家。主要講日本時代為著挖金仔，閣對外口揣人來鬥挖；溫洲寮按怎變做啄鼻仔寮，介紹來金瓜石挖礦的外位人。Chit-má kim-á chiâⁿ kùi, Tâi-oân íng-kòe mā ū n̂g-kim. Pún-chi̍p kóng n̂g-kim ê le̍k-sú kap Káu-hūn, Kim-koe-chio̍h "Siōng-phín sàng Kim-Káu" ê nî-tāi, khòaⁿ Gân Hûn-nî án-chóaⁿ tùi sûn-cha piàn thâu-ke. Chú-iàu kóng Ji̍t-pún sî-tāi ūi-tio̍h ó͘ kim-á, koh tùi gōa-kháu chhōe lâng lâi tà
297 販仔間佮大飯店
出門旅行欲去佗位隔暝? 馬偕去新竹歇暝,枕頭是石頭,壁角全蜘蛛絲!對販仔間到日本時代氣派的台灣鐵道飯店, koh有1959年一件害死人的「妨害風化」案, 改變戒嚴時的旅館臨檢。這集講百外冬來, 台灣的旅社按怎變化?Chhut-mn̂g lú-hêng beh khì tó-uī keh-mê? Má-kai khì Sin-tek hioh-mê, chím-thâu sī chio̍h-thâu, piah-kak choân ti-tu-si! Tùi hoàn-á-keng kàu Ji̍t-pún sî-tāi khì-phài ê Tâi-oân Thih-tō Pn̄g-tiàm, koh ū 1959 nî chi̍t kiaⁿ hāi-sí-lâng ê "hông-hāi hong-hoà" àn, kái-piàn kài-giâm sî ê lú-
396 五日節kah虎
台灣無虎，毋過有足濟虎的風俗佮文化。對虎頭山、虎仔芳、虎疫到虎爺公，虎的形象有好、有䆀。按怎會害人的虎會變做囡仔神？咱來講台灣虎的文化意涵。Tâi-oân bô hó͘, m̄-koh ū chiok chōe hó͘ ê hong-sio̍k kap bûn-hòa. Tuì Hó͘-thâu-soaⁿ, hó͘-á-phang, hó͘-e̍k kàu Hó͘-iâ-kong, hó͘ ê hêng-siōng ū hó, ū bái. Án-choáⁿ ē hāi-lâng ê hó͘ ē piàn-chò gín-á-sîn? Lán lâi kóng Tâi-oân hó͘ ê bûn-hòa ì-hâm.Taiwan has no tigers — yet it is rich with tiger customs and culture. From Tiger Head Mo
395 國寶魚的身世
咱食的紅鰱魚攏是對較寒的所在進口入來的，是按怎台灣遮爾燒熱會有台灣鮭？確定紋班（櫻花鉤吻鮭）的身世是誠坎坷的過程。這集毋若講是按怎台灣會有紋班，主要是講這款魚按怎予人發現，一百年來伊按怎確定是台灣特有種，閣成做國寶魚。Lán chia̍h ê âng-liân-hî lóng sī tùi khah koâⁿ ê só͘-chāi chìn-kháu ji̍p-lâi ê, sī án-chóaⁿ Tâi-oân chiah-nī sio-joa̍h ē ū Tâi-oân kūi? Khak-tēng bûn-pan (eng-hoe-kau-bún-kui) ê sin-sè sī chiâⁿ khám-khiat ê kòe-têng. Chit-chi̍p m̄-nā kóng sī án-chóaⁿ Tâi-oân ē ū bûn-pan, chú-iàu sī kóng chi
394 蘆筍花毋是花
台灣蘆筍罐的產量捌是世界第一。蘆筍汁干焦是蘆筍產業的副產品。蘆筍這款植物真趣味，咱講的蘆筍花毋是花，蘆筍葉嘛毋是真正的葉仔。是按怎人叫嘉義東石鄉的農會大樓是蘆筍大樓？這集講台灣蘆筍。Tâi-oân lô͘-sún-koàn ê sán-liōng bat sī sè-kài tē-it. Lô͘-sún-chiap kan-nā sī lô͘-sún sán-gia̍p ê hù-sán-phín. Lô͘-sún chit-khoán si̍t-bu̍t chin chhù-bī, lán kóng ê lô͘-sún-hoe m̄-sī hoe, lô͘-sún-hio̍h mā m̄-sī chin-chiàⁿ ê hio̍h-á. Sī án-chóaⁿ lâng kiò Ka-gī Tang-se̍k-hiong ê lông-hōe sī lô͘-sún tōa-lâu? Ch
393 食虱目魚
虱目魚真捷看，規年迵天攏有。往過的虱目魚誠貴，是會使請人客的料理。是按怎過去虱目魚遐貴？啥物時陣才變做逐家攏食會起的魚仔。台灣的虱目魚干焦一種，是按怎有的食起來無仝款？咱來講食吃虱目魚。Sat-ba̍k-hî chin chia̍p-khoàⁿ, kui-nî-thàng-thiⁿ lóng ū. Éng-kòe ê sat-ba̍k-hî chhiâⁿ kuì, sī ē-sái chhiáⁿ lâng-kheh ê liāu-lí. Sī-án-choáⁿ kòe-khì sat-ba̍k-hî hia kuì? Siáⁿ-mi̍h sî-chūn chiah piàn-chò ta̍k-ke lóng chia̍h-ē-khí ê hî-á? Tâi-oân ê sat-ba̍k-hî kan-na chi̍t-chióng, sī-án-choáⁿ ū-ê chia̍h khí-l
392 漢醫治鳥鼠仔症
台灣佇日本時代捌時行過鳥鼠仔症，這个傳染病予漢醫佮西醫有鬥陣合作的機會。日本政府按怎防治鳥鼠仔症？台灣人按怎要求有家己治療所？漢醫按怎佮西醫配合？Tâi-oân tī Ji̍t-pún sî-tāi bat sî-kiâⁿ--kòe niáu-chhí-á-chèng, chit ê thoân-jiám-pēⁿ hō͘ Hàn-i kap Se-i ū tàu-īn ha̍p-chok ê ki-hōe. Ji̍t-pún chèng-hú án-chhoaⁿ hông-tī niáu-chhí-á-chèng? Tâi-oân-lâng án-chhoaⁿ iau-kiû ū ka-tī ê tî-liâu-só͘? Hàn-i án-chhoaⁿ kap Se-i phòe-ha̍p?During the Japanese colonial period, a devastating
391 麵線有幾種?
拜天公、做生日、做月內、欲轉運愛食麵線，平常時點心、宵夜嘛食麵線，麵線佇咱的傳統文化真重要。往過的人啥物時陣食？閣按怎食？麵線有幾種？幼麵佮麵線無仝款？這集介紹麵線。Pài Thiⁿ-kong, chò-seⁿ-ji̍t, chò-ge̍h-lāi, beh tńg-ūn ài chia̍h mī-soaⁿ; pîng-siông-sî tiám-sim, siau-iā mā chia̍h mī-soaⁿ. Mī-soaⁿ tī lán ê thoân-thóng bûn-hoà chin tiòng-iàu. Éng-kòe ê lâng siáⁿ-mih sî-chūn chia̍h? Koh án-choán chia̍h? Mī-soaⁿ ū kúi chióng? Iù-mī kah mī-soaⁿ bô-kâng-khoán? Chit chi̍p kài-siāu mī-s
390 總鋪佮和室
台灣講的「和室」毋是日本人的和室，嘛毋是完全對日本來的。往過的總舖經過遮爾久的時間，演變出真濟無仝的模樣佮用途。按怎台灣的和室攏有櫥仔？是按怎厝內會用架懸的地板來隔間？對厝內的設計來看生活習慣的改變。這集講總剖佮塌塌米間。Tâi-oân kóng ê "hô-sek" m̄-sī Ji̍t-pún-lâng ê hô-sek, mā m̄-sī oân-choân tùi Ji̍t-pún lâi ê. Éng-kòe ê chóng-phò kin-kòe chia-nī kú ê sî-kan, ián-piàn chhut chin chē bô-kāng ê bô͘-iūⁿ kah iōng-tō͘. Án-choán Tâi-oân ê hô-sek lóng ū tû-á? Sī-án-choáⁿ chhù-lāi ē iōng kè-koân ê tē-pán lâi keh
389 榖雨補老母
俗語講：「榖雨補老母，立夏補老爸」。榖雨佮立夏是節氣。節氣按怎來？咱這馬已經毋是農業社會，節氣佮現代人有啥物關係？這集講古早人看天、看地、觀察萬物的智慧。Sio̍k-gí kóng: "Kok-ú pó͘ lāu-bú, Li̍p-hē pó͘ lāu-pē." Kok-ú kap Li̍p-hē sī chiat-khùi. Chiat-khùi án-choán lâi? Lán chit-má í-keng m̄-sī lông-gia̍p siā-hōe, chiat-khùi kap hiān-tāi-lâng ū siáⁿ-mi̍h koan-hē? Chit chi̍p kóng kó͘-chá-lâng khòaⁿ thinn, khòaⁿ tē, koan-chhat bān-bu̍t ê tì-hui.Grain Rain and the Start
388 石敢當是誰?
是按怎路邊的石頭佮石碑會寫石敢當？這个風俗足普遍，毋但台灣，佇日本、中國、東南亞攏真捷看。啥物是石敢當？台灣出名个石敢當佇佗位？這集介紹石敢當。Sī-án-choáⁿ lō͘-pinn ê chio̍h-thâu kap chio̍h-pi ē siá "Chio̍h-kám-tong"? Che ê hong-sio̍k chiok phó͘-piàn, m̄-nā Tâi-oân, tī Ji̍t-pún, Tiong-kok, Tang-lâm-a lóng chin chia̍p-khoàⁿ. Siá-mih sī "Chio̍h-kám-tong"? Tâi-oân chhut-miâ ê "Chio̍h-kám-tong" tī tó-ūi? Chit chi̍p kài-siāu "Chio̍h-kám-t
387 講台灣畫《牛犁歌陣》
林智信老師用一世人的時間共台灣的景致、人物、文化攏刻入去圖裡。伊的作品《牛犁歌陣》展現往過農村樸實的，有力的本質。林老師的創作是經過考證，精確紀錄台灣的人文地景。這集講伊按怎共台南的陣頭文化用版畫的形式保存落來。Lîm Tì-sìn lāu-su iōng chi̍t-sì-lâng ê sî-kan kā Tâi-oân ê kéng-tì, jîn-bu̍t, bûn-hoà lóng khek-ji̍p-khì tô͘--lí. I ê chok-phín "Gû-lê-koa-tīn" tián-hiān óng-koè lông-chhun phó͘-si̍t-ê, iú-le̍k-ê pún-chit. Lîm lāu-su ê chhòng-chok sī keng-koè khó-chèng, chin-khak kì-lo̍k Tâi-oân ê jî
386 發票嘛是彩券
對發票是台灣人的日常，毋過這是別位真罕見的習慣。啥物時陣統一發票會使抽獎？這个制度按怎變化？咱敢知影線頂發票較會著獎？Tuì hoat-phiò sī Tâi-oân-lâng ê ji̍t-siông, m̄-koh che sī pa̍t-ūi chin hán-kiàn ê si̍p-koàn. Siá-mi̍h sî-chūn thóng-it hoat-phiò ē-sái thiu-chióng? Chit-ê chè-tō͘ án-choá piàn-hoà? Lán kám chai-iáⁿ sòaⁿ-téng hoat-phiò khah-ē tio̍h-chióng?Checking receipts for winning numbers is a common ritual in Taiwan, yet it’s a habit rarely seen elsewh
385 滸苔kauh潤餅
足早以前的冊就有寫著滸苔，一、兩百冬前食潤餅就有kauh滸苔。滸苔是啥物？閣按怎食？伊佮紫菜，佮紅毛苔有啥物無仝？是按怎這馬滸苔也變做生態災禍？這集來講滸苔。Chiok chá í-chêng ê chheh chiū ū siá--tio̍h hó͘-thî, chi̍t-nn̄g-pah tang chêng chia̍h jūn-piáⁿ chiū ū kauh hó͘-thî. Hó͘-thî sī siáⁿ-mih? Koh án-chóaⁿ chia̍h? I kap chí-chhài, kap âng-mô͘-thî ū siáⁿ-mih bô-kāng? Sī-án-chóaⁿ chit-má hó͘-thî iā piàn-chò seng-thài chai-hō? Chit chi̍p lâi kóng hó͘-thî.Books from a very long
384 來去坐郵輪
舊年坐船出國的旅客已經超過一百萬人。台灣郵輪產業按怎發展？這集對清法戰爭的郵輪紀錄，講到基隆港按怎利用地理優勢，變做國際郵輪母港？觀光客變濟對地方交通佮海洋生態會有啥物影響？Kū-nî chē-chûn chhut-kok ê lú-ke̍k í-keng chhiau-kòe chi̍t-pah bān lâng. Tâi-oân iû-lûn sán-gia̍p án-choán hoat-tián? Chit-chi̍p tùi Chheng-Hoat chiàn-cheng ê iû-lûn kì-lo̍k, kóng-kàu Ke-lâng-káng án-choán lī-iōng tē-lí iu-sè, piàn-chò kok-chè iû-lûn bó-káng? Koan-kong-kheh piàn-chē tùi tē-hng kau-thong kap hái-
383 龜山島：紅水杉、臭油桶
龜山島是火山島，往過捌有700外人蹛佇遐。遮的討海人是按怎著規庄搬出來？這集講龍王的查某囝、馬偕看著的硫磺煙，戰爭時的空襲，佮後來對軍事管制區變觀光地區。做伙來聽龜山島的歷史佮文化。Ku-soaⁿ-tó sī hóe-soaⁿ-tó, éng-kòe bat ū chhit-pah-gōa lâng tòa tī hia. Chia-ê thó-hái-lâng sī án-choán tio̍h kui-chng poaⁿ--chhut-lâi? Chit-chi̍p kóng-tio̍h Lêng-ông ê cha-bó͘-kiáⁿ, Má-kai khòaⁿ--tio̍h ê liû-hông-ian, chiàn-cheng sî-chūn ê khong-si̍p, kap kàu-bóe tùi kun-sū kìm-khu piàn-chò koan-kong-tē. Ch
382 佇台灣挖石油
這陣苗栗猶有一座全世界第二老的油井！對清國時代發見石油開始，到日本時代大規模開發、培養人才，甚至戰爭時研究替代燃料，台灣早就粒積真濟技術。戰後中油的成立佮石化工業，嘛深深受著美國的影響。這集欲帶逐家看外國政權，按怎利用台灣的資源來發展。Chit-chūn Biâu-le̍k iáu-ū chi̍t-chō choân-sè-kài tē-jī lāu ê iû-chéⁿ! Tùi Chheng-kok sî-tāi hoat-kiàn chio̍h-iû khai-sí, kàu Ji̍t-pún sî-tāi tōa-kui-bô͘ khai-hoat, poê-ióng jîn-châi, chiàn-cheng sî gián-kiù tāi-thè jiân-liāu, Tâi-oân chá-chiū lia̍p-chek chin-chē kī-su̍t. Chiàn-āu T
381 台日拉麵
現此時，全台灣拉麵專賣店已經超過1000間。「拉麵」這个名是按怎來的？閣按怎變做遮爾普遍? 日本名古屋是按怎有一款咱台灣無的「台灣拉麵」？台灣有什麼特殊的拉麵? 這集說日本和台灣的拉麵交流。Hiān-chhú-sî, choân Tâi-oân lá-miáng choan-bē-tiàm í-keng chhiau-kòe 1000 keng. "Lá-miáng" chit ê miâ sī án-choán lâi ê? Koh án-choán piàn-chò chiah-nī phó͘-piàn? Ji̍t-pún Bêng-kó͘-ok（Nagoya）sī án-choán ū chi̍t-khoán lán Tâi-oân bô ê "Tâi-oân lá-miáng"? Tâi-oân ū siáⁿ-mih te̍k-sû ê lá
380 施月霞佮親人
施月霞女士一世人坎坎坷坷。頭一个翁是才情滿滿的中學教師，煞予人掠去處刑。伊去酒家唱歌，飼兩个囡仔，熟似第二个翁，是佇大學教冊的228受難者。這集用施月霞的故事來𤆬逐家看政治迫害按怎影響一个家庭、幾若代人。Si Goa̍t-hâ lú-sū chi̍t-sì-lâng khám-khám-khia̍t-khia̍t. Thâu chi̍t-ê ang sī châi-chêng móa-moá ê tiong-ha̍k kàu-su, soah hō͘-lâng lia̍h-khì chhù-hêng. I khì chiú-ka chhiùⁿ-koa, chhī nn̄g-ê gín-á, se̍k-sāi tē-jī-ê ang, sī tī tāi-ha̍k kà-chheh ê 228 siū-lān-chiá. Chit-chi̍p iōng Si Goa̍t-hâ ê kò͘-s
379 有聲的光批 鹹梅仔
若講著鹹梅仔咱會想著啥？會食得的鹹酸甜；地名 （梅山、梅領）；敢猶有人知影梅花餐？這集放送有聲的光批「鹹梅仔」。若欲了解有聲的光批，一套8張，欲知影 磅米香｜紅龜粿｜礤冰｜冬瓜糖｜菜燕｜鹹梅仔｜麻米粩｜傳統糕仔的故事請有對遮去 https://psee.io/8qncrlNā kóng-tio̍h kiâm-môe-á, lán ē siūⁿ-tio̍h siáⁿ? Ē chia̍h-tit ê kiâm-sng-tiⁿ; tē-miâ (Môe-soaⁿ, Môe-léng); kám iáu-ū lâng chai-iáⁿ môe-hoe-chhan? Chit chi̍p hòng-sàng "Ū-siaⁿ ê Kng-phue"— "Kiâm-môe-á". Nā beh liáu-kái "Ū-siaⁿ ê Kng-phue,&q
378 講台灣畫《元宵》
林阿琴老師，較濟人知影伊是郭雪湖的牽手，較少人知影伊是一个誠有才情的畫家。伊17歲頭一擺參加台展就入選，相連紲三冬攏有。後來結婚，晟養6个囡仔，歇睏15冬。這幅圖就是伊後來畫的兩的囡仔。這集節目佮逐家分享這幅圖佮林阿琴老師按怎照顧家庭koh繼續創作，嘛會講鹿港頂番婆庄攑鼓仔燈的傳統。Lîm A-khîm lāu-su, khah chē lâng chai-iáⁿ i sī Koeh Soat-ô͘ ê khan-chhiú, khah chió lâng chai-iáⁿ i sī chi̍t-ê chiâⁿ ū châi-chêng ê ōe-ka. I 17 hòe thâu-chi̍t-pái chham-ka Tâi-tián tō ji̍p-soán, sio-liân-sòa 3 tang lóng ū. Āu-lâi kiat-hun, chhiâⁿ-ióng 6 ê gí
377 台式泰國料理
台灣的泰國料理有伊特殊的歷史。上早是雲南、緬甸移民紮來的料理，連「瓦城」這個名嘛有伊的由來！後來閣有緬甸華僑、泰國新住民對無仝所在紮來的煮食文化做伙變做台灣式的泰國料理。這集做伙來了解台灣泰國菜，伊背後的歷史佮演變。Tâi-oân ê Thài-kok liâu-lí ū i te̍k-sū ê le̍k-sú. Siōng-chá sī Hûn-lâm, Bián-tiān î-bîn tsah--lâi ê liâu-lí, hâm "Hiā-siâⁿ" chit-ê miâ mā ū i ê iû-lâi! Āu-lâi koh ū Bián-tiān hôa-kiâu, Thài-kok sin-tsū-bîn tùi bô-kāng só͘-chāi tsah--lâi ê chú-chia̍h bûn-hoà chò-hóe piàn-chò Tâi-oân
376 蕭平治《Lah-jit身世kap親人》
這本冊寫Lah-jit老師的祖先、爸母、兄嫂，嘛寫伊家己大漢的經過，內面記載彰化田中坎頂庄的歷史、地理佮歌謠。若欲了解往過的人的生活、做穡的方式，欲學較罕得聽著的台語詞彙，真推薦這本散文集。Chit pún chheh siá Lah-jit Lāu-su ê chó͘-sian, pē-bú, hiaⁿ-só, mā siá i ka-kī tōa-hàn ê keng-kòe; lāi-bīn kì-chài Chiong-hoà Tiân-tiong Khám-téng-chng ê le̍k-sú, tē-lí kap koa-iâu. Nā beh liáu-kái éng-kòe ê lâng ê seng-oa̍h, chò-sit ê hong-sek, beh o̍h khah hán-tit thiaⁿ-tio̍h ê Tâi-gí sû-lūi, chin thui-
375 學食麵粉類
台灣人往過是食米佮番薯，是什麼時陣開始，麵、麭、饅頭嘛會使做正頓？這毋但是口味的改變，背後牽涉著國濟市場、美援物資，佮政府的腦宣傳。這集欲來講戰後政府按怎利用「麵粉換食米」佮「麵麥食品推廣」來改變逐家食飯的習慣。作伙來聽這段改變台灣人胃口的經過！Tâi-oân-lâng éng-kòe sī chia̍h bí kah han-chî, sī siáⁿ-mi̍h sî-chūn khai-sí, mī, pháng, bân-thô mā ē-sái chò chiàng-tǹg? Che m̄-tāi-sī kháu-bī ê kái-piàn, pōe-āu khian-sia̍p tio̍h kok-chè chhī-tiûⁿ, Bí-oân bu̍t-chu, kah chèng-hú ê sé-náu soan-thoân. Chit-chi̍p beh lâi kóng chi
374 學校旅行是欲創啥？
家長、學生對畢業旅行的意見那來那濟。往過的人按怎看學校老師tshuā學生去旅行這件代誌？怹出門會拄著啥物問題？家長閣按怎做？咱的觀念按怎對出門是冒險、是𨑨迌變做旅行嘛是學習？Ka-tiúⁿ, ha̍k-seng tùi pi-gia̍p lú-hêng ê ì-kiàn ná lâi ná chē. Éng-kòe ê lâng án-choán khòaⁿ ha̍k-hāu lâu-su tshuā ha̍k-seng khì lú-hêng chit kiāⁿ tāi-chì? In chhut-mn̂g ē tú-tio̍h siáⁿ-mi̍h bûn-tê? Ka-tiúⁿ koh án-choán chò? Lán ê koan-liām án-choán tùi chhut-mn̂g sī bō͘-hiám, sī chhit-thô piàn-chò lú-hêng mā s
373 中晝食便當
台灣四界攏看會著便當店，中晝頓真濟人食便當。這个習慣真早就有，毋過啥物時陣食？食啥物？佮以早無仝。便當生理變好，毋但是生活方式改變所致，公家機關的政策嘛有關係。Tâi-oân sì-kè lóng khòaⁿ-ē-tio̍h piān-tong-tiàm, tiong-tàu-tǹg tsin tsē lâng chia̍h piān-tong. Chit-ê si̍p-koàn tsin chá tō ū, m̄-koh siáⁿ-mih sî-tsūn chia̍h? Chia̍h siáⁿ-mih? Kah í-chá bô-kâng. Piān-tong seng-lí piàn hó, m̄-tān-sī seng-hoa̍t hong-sek kái-piàn só͘-tì, kong-ka ki-koan ê tsèng-chhek mā ū koan-hē.Bento sh
372 五百箍的梅花鹿
台灣往過有足濟梅花鹿，是特有亞種。毋過1969年野生梅花鹿就無去，後來才閣復育。2001佮別款珍貴的特有動物相仝，印佇台票頂頭。台灣梅花鹿按怎來的？是按怎無去？這陣閣有啥物問題？Tâi-oân éng-kòe ū chiok chē mûi-hoe-lo̍k, sī te̍k-iú-à-chióng. M̄-koh 1969 nî iá-seng mûi-hoe-lo̍k tō bô-khì, āu-lâi chiah koh ho̍k-io̍k. 2001 kap pa̍t-khoán tin-kuì ê te̍k-iú tōng-bu̍t sio-kâng, ìn tī Tâi-phiò téng-thâu. Tâi-oân mûi-hoe-lo̍k án-choán lâi--ê? Sī-án-choán bô-khì? Chit-chūn koh ū siáⁿ-mih bûn-tê
371 圓仔黏佗位？
冬節毋但挲圓仔、食圓仔，往過的人閣會黏圓仔。共圓仔糊佇門、大灶、牛角頂面是啥物意思？這个風俗按怎來的？乾去的圓仔按怎處理？這集講古早的風俗：黏圓仔。Tang-cheh m̄-nā so îⁿ-á, chia̍h îⁿ-á, éng-kòe ê lâng koh ē liâm îⁿ-á. Kā îⁿ-á khô tī mn̂g, tōa-chàu, gû-kak téng-bīn sī siáⁿ-mih ì-sù? Chit-ê hong-sio̍k án-chúaⁿ lâi--ê? Ta-khì ê îⁿ-á án-chúaⁿ chhú-lí? Chit chi̍p kóng kó͘-chá ê hong-sio̍k: Liâm îⁿ-á.During the Winter Solstice, people don't just roll and eat glutinous ric
370 講台灣畫〈廟〉
廖修平是台灣現代版畫的開創者，mā是一位國際有名的藝術家。這集講廖老師1976年的作品〈廟〉，紹介伊長期創作ê變化kap伊畫ê艋舺龍山寺。廖修平 〈廟〉 國美典藏Liâu Siu-pîng sī Tâi-oân hiān-tāi pán-ōe ê khai-chhòng-chiá, mā sī chi̍t-ūi kok-chè iú-miâ ê gē-su̍t-ka. Chit chi̍p kóng Liâu lāu-su 1976 nî ê chok-phín 〈Biō〉, siāu-kài i tn̂g-kî chhòng-chok ê piàn-hoà kap i oē ê Báng-kah Liông-san-sī.Liao Shiou-ping is a pioneer of modern printmaking in Taiwan and an internationally
369 仁丹毋是仙丹
對日本來的仁丹是真濟人細漢時的記持，這項便藥仔是對日本時代時行到戰後。仁丹的出現佮台灣的月桃子有關係。仁丹按怎來的？是按怎遐爾時行？伊koh按怎變？這集講仁丹。Tuì Ji̍t-pún lâi ê Jîn-tan sī chin chē lâng sè-hàn sî ê kì-tî, chit hāng piān-io̍h-á sī tuì Ji̍t-pún sî-tāi sî-kiâⁿ kàu chiàn-āu. Jîn-tan ê chhut-hiān kap Tâi-oân ê goe̍h-thô-chí ū koan-hē. Jîn-tan án-chóaⁿ lâi ê? Sī án-chóaⁿ hiah-nī sî-kiâⁿ?I koh án-chóaⁿ piàn? Chit chi̍p kóng Jîn-tan.Jintan, which came from Japan, is
369 盆花佮盆栽
真濟人厝內攏有一盆花、草仔抑是樹仔，這个習慣毋是自古早就有。台灣人啥物時陣開始種盆花、盆栽?往過種的植物佮這馬有啥無仝？咱人佮植物的關係按怎變？這集來講台灣盆栽的發展。Chin-chē lâng chhù-lāi lóng ū chi̍t phûn hoe, chháu-á ia̍h-sī chhiū-á, chit ê si̍p-koàn m̄-sī chū kó͘-chá tiō ū. Tâi-oân-lâng siáⁿ-mih sî-chūn khai-sí chèng phûn-hoe, phûn-chai? Éng-kòe chèng ê si̍t-bu̍t kap chit-má ū siáⁿ bô-kāng? Lán-lâng kap si̍t-bu̍t ê koan-hē án-chóaⁿ piàn? Chit chi̍p lâi kóng Tâi-oân phûn-cha
367 胡民祥 《茉里鄉紀事》
胡民祥是一位真重要的作家kap台語文運動的前輩。伊寫過真濟冊，《茉里鄉紀事》這本散文集內面抾的是胡老師對1992年到2002年寫的156篇文章。這本冊寫伊佇北美ê生活中按怎敨縛思親、思鄉ê感情，寫伊對大自然的觀察，對台語文的想法，對台灣的向望。O͘ Bîn-siông sī chi̍t-ūi chin tiōng-iàu ê chok-ka kap Tâi-gí-bûn ūn-tōng ê chiân-pòe. I siá-kòe chin chē chheh, "Bua̍h-lí-hiong Kí-sū" chit pún sán-bûn-chi̍p lāi-bīn khioh--ê sī O͘ Láu-su uì 1992 nî kàu 2002 nî siá ê 156 phiⁿ bûn-chiuⁿ. Chit pún chheh siá i tī Pak-bí
366 洗石仔磨石仔
塗漿摻石粒仔仿做石材這項工藝佇台灣有百外冬的歷史。是按怎洗石仔佇台灣遮爾捷看？洗石仔、抿石仔、磨石仔，斬石仔按怎分？用佇佗位？這集介紹這幾項工藝。Thô͘-chiuⁿ chham chio̍h-lia̍p-á hóng-chò chio̍h-châi chit hāng kang-gē, tī Tâi-oân ū pah-gōa tang ê le̍k-sú. Sī-án-chóaⁿ sé-chio̍h-á tī Tâi-oân chiah-nī chia̍p khòaⁿ? Sé-chio̍h-á, bín-chio̍h-á, bôa-chio̍h-á, chám-chio̍h-á án-chóaⁿ hun? Iōng tī tó-ūi? Chit chi̍p kài-siāu chit kúi hāng kang-gē.The craft of mixing mortar with st
365 按怎有預售公寓？
台北ê厝已經真少人買會起，這陣欲kā銀行貸款買厝mā m̄是遐爾簡單。買厝m̄是自起頭tō會使分期付款、kā銀行貸款，mā 無預售厝。台北市按怎開始起公寓、大樓？起厝、賣厝ê生理後來按怎變化？這集講台北公寓ê發展。Tai-pak ê chhù í-keng chin chió lâng bé ē khí, chit-chūn beh kā gîn-hâng tāi-khoán bé chhù mā m̄-sī hiah-nī kán-tan. Bé chhù m̄-sī chū khí-thâu tō ē-sái hun-kî-hù-khoán, kā gîn-hâng tāi-khoán, mā bô ī-siū-chhù. Tai-pa-chhī án-chóaⁿ khai-sí khí kong-ú, tōa-lâu? Khí-chhù, bē-chhù ê seng-lí āu-l
364 破布子的身世
破布子嘛叫做樹子，毋是干焦台灣有生，毋過干焦台灣人咧食。破布子是按怎號做破布子？這款樹仔按怎來到台灣？是誰發明破布子的食法？這集講破布子。Poà-pò͘-chí mā kiò-chò chhiū-chí, m̄-sī kan-na Tâi-oân ū seⁿ, m̄-koh kan-na Tâi-oân-lâng leh chia̍h. Poà-pò͘-chí sī án-choáⁿ hō chò poà-pò͘-chí? Chit khoán chhiū-á án-choáⁿ lâi kàu Tâi-oân? Sī siáng hoat-bêng poà-pò͘-chí ê chia̍h-hoat? Chit chi̍p kóng poà-pò͘-chí.Poà-pò͘-chí is also known as chhiū-chí (tree seeds). It doesn
363 林連鍠 〈慢啼的大隻雞〉
林連鍠是國中理化老師，伊提過台灣教育界佮文學界的大獎：師鐸獎佮台灣文學獎。〈慢啼的大隻雞〉是《屁窒囡仔的謝師宴》內底的頭一篇，寫伊教的頭一間學校kap頭一批學生。規本冊寫伊做老師的經驗、對庄跤來台北讀冊、食頭路的過程，嘛寫伊的爸母作穡的艱苦佮智慧。Lîm Liân-hông sī kok-tiong lí-hoà lāu-su, i thê-kòe Tâi-oân kàu-io̍k-kài kap bûn-ha̍k-kài ê tōa-chióng: Su-to̍k-chióng kap Tâi-oân Bûn-ha̍k-chióng. "Bān thî ê tōa-chiah-ke" sī "Phuì-that gín-á ê siā-su-iàn" lāi-té ê thâu chi̍t phiⁿ, siá i kà ê thâu chi̍t k
362 逐个阿媽攏有一台針車
過去真濟人的嫁妝攏佮一台針車，真濟女性攏有學過裁縫。日本時代才開始有的裁縫科，學校按怎教？針車按怎變普遍？這項予女性變頭家的技術，按怎那來那少看？這集講「學做衫」按怎開始時行，閣按怎無去。Kuè-khì chin-chē lâng ê kè-chng lóng kap chi̍t-tâi chiam-chhia, chin-chē lú-sèng lóng ū o̍h kòe chhâi-hông. Ji̍t-pún Sî-tāi chiah khai-sí ū ê chhâi-hông-kho, ha̍k-hāu an-chóaⁿ kà? Chiam-chhia an-chóaⁿ piàn phó͘-phiàn? Chit-hāng hō͘ lú-sèng piàn thâu-ke ê ki-su̍t, an-chóaⁿ ná-lâi ná-chió khòaⁿ? Chit-chi̍p
361 講台灣畫〈城隍祭典餘興〉
陳澄波1933年畫ê這幅圖毋是油彩，是伊用鉛筆kah水彩畫ê寫生圖。這mā毋是伊頭一擺畫城城隍祭典。這个祭典是嘉義重要ê活動，圖裡畫ê踏蹺這馬較少看著。這集講這幅圖，紹介踏腳蹺kah嘉義ê城隍爺、城隍廟。Tân Têng-pho 1933 nî ōe ê chit pak tô͘ m̄-sī iû-chhâi, sī i iōng iân-pit kap chúi-chhâi ōe ê siá-seng tô͘. Chit mā m̄-sī i thâu-chi̍t-pái ōe Siâⁿ-hông Chè-tián. Chit ê chè-tián sī Ka-gī tiōng-iàu ê oa̍h-tōng, tô͘--lí ōe ê ta̍h-khiau chit-má khah chió khòaⁿ-tio̍h. Chit chi̍p kóng chit pak tô͘, kài-
360 米糕是用tīm的
米糕是真早就有的食物，佇日本時代吳新榮佮黃旺成的日記攏有寫著。往過的米糕毋但是點心，嘛是冬節的補品。米糕佮油飯有啥無仝？較早的人按怎煮米糕、食米糕？這集來講往過佮這馬的米糕。Bí-ko sī chin chá tiō ū ê si̍t-bu̍t, tī Ji̍t-pún Sî-tāi Ngô͘ Sin-êng kap N̂g ōng-sêng ê ji̍t-kì lóng ū siá tio̍h. Íng-kòe ê bí-ko m̄-nā sī tiám-sim, mā sī Tang-cheh ê pó͘-phín. Bí-ko kap iû-pn̄g ū siáⁿ bô-kāng? Khah-chá ê lâng án-chóaⁿ chú bí-ko, chia̍h bí-ko? Chit chi̍p lâi kóng óng-kòe kap chit-má ê bí-ko.Bí-k
359 Fata’an 的文化佮變化
這擺崩山湖事件予Fata’an變做新聞的主角。伊是一个歷史真久長的阿美族部落，17世記的西班牙佮荷蘭人攏有寫著。Fata’an 有啥物特殊的制度？當地的環境佮經濟對日本時代開始是按怎改變？這集介紹Fata’an。Chit pái Pang-soaⁿ-ô͘ Sū-kiāⁿ hō͘ Fata’an piàn-chò sin-bûn ê chú-kak. I sī chi̍t ê le̍k-sú chin kú-tn̂g ê Amis-cho̍k pō͘-lo̍k, 17 sè-kí ê Se-pan-gâ kap Hô-lân-lâng lóng ū siá tio̍h. Fata’an ū siáⁿ-mi̍h te̍k-sû ê chè-tō͘? Tong-tē ê khoân-kéng kap keng-chè ùi Ji̍t-pún sî-tāi khai-sí sī án-chóaⁿ
358 講台灣畫〈孔子祭〉
孔子廟佇古早干焦男性會使出入，陳進1946年畫這幅攏是女性的孔子祭有啥物意涵？台灣的孔子廟有360外冬的歷史，是按怎真少人去拜？遮濟冬來拜孔子ê儀式有啥物改變？這集講陳進的畫作佮孔子祭典。(更正: 這幅圖台北市是送予蔣介石，毋是送予蔣長雲）Khóng-chú-biō chū kó͘-chá kan-na lâm-sèng ē-sái chhut-ji̍p, Tân Chìn 1946 nî ōe chit-pak lóng-sī lú-sèng ê Khóng-chú chè ū siáⁿ-mi̍h ì-hâm? Tâi-oân ê Khóng-chú-biō ū 360 gōa tang ê le̍k-sú, sī án-chóaⁿ chin chió lâng khì pài? Chia chē tang lâi pài Khóng-chú ê gî-sek ū siáⁿ-mi̍h k
357 誰捌看過魯冰花?
「魯冰花」是文學經典、得真濟獎ê電影、逐人攏會曉唱ê歌，m̄過mā是一款漚肥ê植物。真濟人看過小說、電影，m̄過無啥人看過真正ê花。按怎綠肥會變做小說ê標題？自日本時代引進ê魯冰花，是按怎真少人知？這集講這部小說kah綠肥ê使用。「Lō͘-piⁿ-hoe」 sī bûn-ha̍k keng-tián, tio̍h chin chē chióng ê tiān-iáⁿ, ta̍k-lâng lóng ē-hiáu chhiùⁿ ê koa, m̄-koh mā sī chi̍t khuán ò-pûi ê si̍t-bu̍t. Chin chē lâng khòaⁿ kòe siáu-soat, tiān-iáⁿ, m̄-koh bô siáⁿ lâng khòaⁿ kòe chin-chiàⁿ ê hoe. Án-chóaⁿ le̍k-pûi ē piàn-chò siáu-soat ê
100冬前ê圖書館
去圖書館借冊、看冊iah是參加活動ê人是ná來ná濟。台灣是啥物時陣有圖書館？往過ê圖書館有啥物無仝? 這集來講台灣公共圖書館ê起源kah重要ê人物。Khì tô͘-su-koán chioh chheh, khòaⁿ chheh ia̍h-sī chham-ka oa̍h-tāng ê lâng sī ná lâi ná chē. Tâi-oân sī siáⁿ-mi̍h sî-chūn ū tô͘-su-koán? Éng-kòe ê tô͘-su-koán ū siáⁿ-mi̍h bô-kâng? Chit chi̍p lâi kóng Tâi-oân kong-kiōng tô͘-su-koán ê khí-gôan kap tiōng-iàu ê jîn-bu̍t.The number of people who go to the library to borrow books
355 看台灣圖 講台灣畫
這集簡單介紹新ê單元「講台灣畫」。是按怎ē想beh介紹畫作？這擺ê主題是啥？beh講偌濟作品？---------------------------------------《有聲的光批：四秀仔》佮《臺灣女性人物群像》賣貨便 https://tinyurl.com/ysjmy729好賣+ https://tinyurl.com/4ya9p6xc網站 www.cultivataiwan.com訂閱《台語‧生活》電子報 https://reurl.cc/Y4n5eo寫批 henama2020@gmail.com迷眾頁 www.facebook.com/HenamaTaiwan贊助 https://p.ecpay.com.tw/B3A47EF 抑是www.paypal.me/henama
354 講台灣畫〈基隆燃放天燈圖〉
基隆中元祭是一年一擺的大活動，1927年村上英夫就共這个祭典鬧熱的情形畫佇〈基隆燃放天燈圖〉。這个畫作提著頭一回台灣美術展覽會東洋畫部的特選。咱做伙來看這幅圖，了解100冬前的放水燈遊街佮港口城市的景緻。Ke-lâng Tiong-goân-chè sī chi̍t-nî chi̍t-pái ê tōa oa̍h-tāng, 1927 nî Murakami Hideo tō kā chit ê chè-tián lāu-jia̍t ê chêng-hêng oē tī "Ke-lang Jiân-hòng Thian-teng Tô͘". Chit ê oē-chok the̍h-tio̍h thâu-chi̍t-hoê Tâi-oân Bí-su̍t Tián-lám-hoē Tang-iûⁿ-oē pō͘ ê te̍k-soán. Lán chò-hoé lâi
353 風水寶地佇佗位？
起厝、買厝看風水, 辦公桌仔著向佗一向, 欲揀塔位愛倩地理師看，佇台灣自古早就攏真注重風水，而且這項文化綴時代一直改變, 繼續佇咱的生活中攏袂無去。這集講看風水這個風俗是按怎變化？ Khí-chhù, bé-chhù khòaⁿ hong-súi, pān-kong-toh-á tio̍h ǹg tó chi̍t hiòng, beh kóaⁿ thah-ūi ài chhiàⁿ tē-lí-su khòaⁿ, tī Tâi-oân chū kó͘-chá tiō lóng chin chù-tiōng hong-súi, jî-chhiáⁿ chit hāng bûn-hoà tòe sî-tāi it-ti̍t kái-piàn, kè-sio̍k tī lán ê seng-oa̍h tiong lóng bōe bô-khì. Chit chi̍p kóng khòaⁿ hong-
352 吳嘉芬《火種》
2020年出版ê《火種》內面抾真濟篇吳嘉芬老師著等ê作品。這本冊寫吳老師對爸母、故鄉ê感情，伊細漢tī台東ê生活，後來做台語老師ê經驗，特別是寫伊對做一个掖種ê人ê信念。2020 nî chhut-pán ê “Hóe-chíⁿ” lāi-bīn khioh chin chōe phian Ngô͘ Ka-hun lāu-su tio̍h-téng ê chok-phín. Che pún chheh siá Ngô͘ lāu-su tùi pē-bú, kò͘-hiong ê kám-chêng, i sè-hàn tī Tâi-tang ê seng-oa̍h, āu--lâi chòe Tâi-gí lāu-su ê keng-giām, te̍k-pia̍t sī siá i tùi chòe chi̍t ê ia̍h-chíⁿ ê lâng ê sìn-liām.The book
351 涼麵佮豆菜麵
熱天台灣人會食涼麵配mí-sooh湯。涼麵的台語按怎講？豆菜麵的華語閣按怎講？對遮會使看出這兩款攏是食冷的麵，怹的起源無相仝。涼麵是對別位來，後來煞變做有台灣特色的料理。從涼麵佮豆菜麵的變化會使看出咱按怎共無仝所在的吃法佮文化整併做伙，變做好吃的台灣口味。Joa̍h-thiⁿ Tâi-oân-lâng ē chia̍h liâng-mī phòe mī-so͘h-thng. Liâng-mī ê Tâi-gí án-chóaⁿ kóng? Tāu-chhài-mī ê Hôa-gí koh án-chóaⁿ kóng? Tùi chia ē-sái khòaⁿ-chhut chit nn̄g khoán lóng sī chia̍h léng ê mī, in ê khí-goân bô sio-kāng. Liâng-mī sī tùi pa̍t-ūi lâi, āu--lâi soah
350 核武器佮台灣
1945年原子彈爆炸的受害者有台灣人。日本人捌佇台北帝國大學做過開發原子彈的實驗。台灣往過捌投資發展核能武器，落尾是美國阻擋，做無成，毋過投資做武器也有牽涉著核能發電產業。核能武器佮台灣有啥物關係？ 這集來講核武器佮台灣。1945 nî gôan-chú-tôaⁿ pòk-chà ê siū-hāi-chiá ū Tâi-oân-lâng. Ji̍t-pún-lâng bat tī Tâi-pak Tè-kok Tāi-ha̍k chòe-kòe khai-hoat gôan-chú-tôaⁿ ê si̍t-giām. Tâi-oân éng-kòe bat tâu-chu hoat-tián he̍k-lêng bú-khì, lo̍h-bóe sī Bí-kok cho͘-tòng, chò bô sêng, m̄-koh tâu-chu chòe bú-khì iā ū khan-s
349 天橋毋但是橋
對鐵支路頂的天橋、學校邊的天橋，到百貨公司的空中走廊，台灣的城市往過有真濟天橋。台灣啥物時開始有天橋？是按怎天橋一直拆、嘛閣咧起？天橋的變化反映的是交通政策佮都市設計的改變。這集來講市內的天橋。Tùi thih-ki-lō͘ téng ê thian-kiô, ha̍k-hāu piⁿ ê thian-kiô, kàu pah-hòe-kong-si ê khong-tiong-cháu-lông, Tâi-oân ê siâⁿ-chhī éng-kòe ū chin chē thian-kiô. Tâi-oân sánn-mih-sî khai-sí ū thian-kiô? Sī-án-chóaⁿ thian-kiô it-ti̍t thiah, mā koh teh khí? Thian-kiô ê piàn-hòa hóan-èng--ê sī kau-thong chèng-ch
348 以早的台灣跤球
1914年佇府城就有人咧教跤球、踢跤球, 按怎今仔日台灣予人當做「足球沙漠」?跤球按怎佇台灣發展閣按怎無去?這陣是按怎時行mini跤球?遮的變化佮戰後政權轉變、國際外交局勢佮國內體育ê制度攏有牽連。這集來講台灣跤球ê發展。 1914 nî tī Hú-siâⁿ tō ū lâng leh kà kha-kiû, that kha-kiû, án-chóaⁿ kin-á-ji̍t Tâi-oân hō͘ lâng tòng-chò "chiok-kiû soa-bo̍k"? Kha-kiû án-chóaⁿ tī Tâi-oân hoat-tián koh án-chóaⁿ bô--khì? Chit-chūn sī án-chóaⁿ sî-kiâⁿ mini kha-kiû? Chia-ê piàn-hòa kap chiàn-āu chèng-koân choán-piàn, kok-c
347 柴魚是啥物魚？
全世界會曉食柴魚的國家無幾个，台灣是一个。一尾魚按怎會變tīng硞硞koh會芳，袂臭臊?柴魚是按怎做？台灣啥物時陣外銷足濟柴魚？台東柴魚按怎變出名？這集來講柴魚。Choân-sè-kài ē-hiáu chiah chhâ-hî ê kok-ka bô-kúi-ê, Tâi-oân sī chi̍t ê. Chi̍t-bóe hî án-chóaⁿ ē piàn tēng-khok-khok koh ē phang, bē chhau-chho? Chhâ-hî sī án-chóaⁿ chò? Tâi-oân siáⁿ-mih sî-chūn gōa-siau chiok-chē chhâ-hî? Tâi-tang chhâ-hî án-chóaⁿ piàn chhut-miâ? Chit chi̍p lâi kóng chhâ-hî.There aren't many coun
346 王爺總廟: 南鯤鯓代天府
南鯤鯓代天府的山門倒去的報導,予真濟人看著這个遮爾媠的山門佮伊後面這間廟。這間廟有300外冬的歷史，嘛是全台灣香客上濟的其中一間。是按怎300外冬前的廟欲起佇沒人蹛的沙崙? 是按怎佇遮爾偏僻的所在，香火會遮爾旺?這集來講國家級的古蹟南鯤鯓代天府。Lâm-khun-sin Tāi-thian-hú ê soan-mn̂g tó--khì ê pò-tō, hō͘ chin chē lâng khòaⁿ--tio̍h chit ê chiah-nī súi ê soan-mn̂g kap i āu-piah chit keng biō. Chit keng biō ū 300 gōa tang ê le̍k-sú, mā-sī choân Tâi-oân hiuⁿ-kheh siōng chē ê kî-tiong chi̍t keng. Sī-án-chóaⁿ 300 gōa tang ch
345 拜拜祭品真濟龜
拜拜ê時除了紅龜粿，嘛有麵龜，米龜，猶有廟宇會辦乞龜，予逐家食平安龜。是按怎做的是龜，毋是別款動物? 這個傳統按怎來的？往過按怎食龜？「摃龜」對佗位來？這集講龜的文化佮信仰。Pài-pài ê sî tû-liáu âng-ku-kóe, mā ū mī-ku, bí-ku, iáu-ū biō-ú ē pān khit-ku, hō͘ ta̍k-ke chia̍h pêng-an-ku. Sī-án-chóaⁿ chò--ê sī ku, m̄-sī pa̍t-khoán tōng-bu̍t? Chit-ê thôan-thóng án-chóaⁿ lâi--ê? Éng-kòe án-chóaⁿ chia̍h ku? “Khòng-ku” tùi tó-uī lâi? Chit chi̍p kóng ku ê bûn-hòa kap sìn-gióng.When making offe
344 侵門踏戶是台語
侵門踏戶真捷佇華語文章看著，毋過是台語。啥物時陣變做四界攏咧用的華語詞彙？是用佇佗位？佇古早戶橂有真濟文化象徵，佮戶橂有關係的俗諺嘛真濟，這集來講侵門踏戶佮戶橂。Chim-mn̂g ta̍h-hō͘ chin chia̍p tī Huâ-gí bûn-chiuⁿ khòaⁿ--tio̍h, m̄-koh sī Tâi-gí. Siáⁿ-mi̍h sî-chūn piàn-chò sì-kè lóng teh iōng ê Huâ-gí sū-luī? Sī iōng tī tó-ūi? Tī kó͘-chá hō͘-tēng ū chin-chē bûn-hoà siōng-teng, kap hō͘-tēng ū koan-hē ê sio̍k-gān mā chin-chē, chit chi̍p lâi kóng chim-mn̂g ta̍h-hō͘ kap hō͘-tēng.“侵門
343 小城綾子〈來好阿媽欲轉去〉
小城綾子自2010年開始寫台語小說。伊寫ê小說攏抾佇《月落胭脂巷》這本小說集。伊寫的小說主題真闊面，家庭婚姻、選舉買票、算命問事......。〈來好阿媽欲轉去〉是內面ê一篇，是寫老大人的照顧，伊搬去佮囡仔蹛市內發生的代誌。這篇是第二屆台文戰線文學獎短篇小說的頭等。Sió-siâⁿ Lêng-chú chū 2010 nî khai-sí siá Tâi-gí siáu-soat. I siá ê siáu-soat lóng khioh tī "Goe̍h-lo̍h Ian-chi-hāng" chit pún siáu-soat-chi̍p. I siá ê siáu-soat chú-tê chin khoah-bīn, ka-têng hun-in, sóan-kí bé-phiò, sǹg-miā mn̄g-sū... "Lâi-hó A-má Beh
342 關三姑 椅仔會通靈
卜卦、算命真普遍，古早是連囡仔嘛咧耍。關三姑是查某囡仔佇上元節佮中秋節的遊戲，後來佮觀落陰結合。關三姑、椅仔姑的故事是啥物？欲按怎辦？是按怎干焦女性佮囡仔會使看？關三姑的故事佇民間文學時常出現，這集來說關三姑。Pok-kòa, sǹg-miā chin phó͘-phiàn, kó͘-chá sī liân gín-á mā leh sńg. Koan-sam-ko͘ sī cha-bó͘-gín-á tī Siōng-goân-cheh kap Tiong-chhiu-cheh ê iû-hì, āu--lâi kah koan-lo̍h-im kiat-ha̍p. Koan-sam-ko͘, Í-á-ko͘ ê kò͘-sū sī siáⁿ-mih? Beh an-chóaⁿ pān? Sī an-chóaⁿ kan-na lú-sèng kap gín-á ē-sái khòaⁿ?
台灣傳說 10 : 咱uì傳說看著啥？
傳說是文化ê記持。這九个寫tī 《民俗台灣》ê 傳說是有啥物特色？反映啥款看待世界ê方式？---------------------------------------網站 www.cultivataiwan.com《台灣女性人物群像》https://reurl.cc/M6bkRm訂閱《台語‧生活》電子報 https://reurl.cc/Y4n5eo寫批 henama2020@gmail.com迷眾頁 www.facebook.com/HenamaTaiwan贊助 https://p.ecpay.com.tw/B3A47EF 抑是 www.paypal.me/henama
341 叫復健抑是物理治療？
台灣的病院佇日本時代就有電療，毋過猶無專業人士。物理治療教育是按怎開始？這馬是對四冬變做六冬？誰是頭一个提著證照的物理治療師？物理治療的範圍真闊，這集來講物理治療。Tâi-oân ê pēⁿ-īⁿ tī Ji̍t-pún sî-tāi tō ū tiān-liâu, m̄-koh iáu-bô choan-gia̍p jîn-sū. Bu̍t-lí tī-liâu kàu-io̍k sī án-chóaⁿ khai-sí? Chit-má sī tùi sì-tang piàn-chò la̍k-tang? Siáⁿ sī thâu-chi̍t-ê the̍h-tio̍h chèng-chiàu ê bu̍t-lí tī-liâu-su? Bu̍t-lí tī-liâu ê hoān-ûi chin khoah, chit-chi̍p lâi kóng bu̍t-lí tī-liâu.Ho
台灣傳說 9 石馬
寫佇《民俗台灣》的傳說---------------網站 www.cultivataiwan.com訂閱《台語‧生活》電子報 https://reurl.cc/Y4n5eo寫批 henama2020@gmail.com迷眾頁 www.facebook.com/HenamaTaiwan贊助 https://p.ecpay.com.tw/B3A47EF 抑是 www.paypal.me/henama
340 無仝時代的扒龍船
扒龍船真濟所在有，佇台灣有兩三百冬的歷史。這項活動佇大清時代、日本時代佮國民政府來台灣以後，攏有咧舉辦，毋過方式佮意義攏無仝。按怎後來扒龍船會那來那少？這集講扒龍船佇台灣的轉變。Pê lêng-chûn chin chē só͘-chāi lóng ū, tī Tâi-oân ū nn̄g saⁿ pah tang ê le̍k-sú. Chit hāng oa̍h-tāng tī Tāi-chheng sî-tāi, J̍t-pún sî-tāi kap Kok-bîn Chèng-hú lâi Tâi-oân í-āu, lóng ū teh kí-pān, m̄-koh hong-sek kap ì-gī lóng bô-kāng. Āu--lâi pê lêng-chûn án-chóaⁿ ná lâi ná chió? Chit chi̍p kóng pê lêng-chûn t
台灣傳說 8 龜崙嶺
寫佇《民俗台灣》ê傳說---------網站 www.cultivataiwan.com《台灣女性人物群像》https://reurl.cc/M6bkRm訂閱《台語‧生活》電子報 https://reurl.cc/Y4n5eo寫批 henama2020@gmail.com迷眾頁 www.facebook.com/HenamaTaiwan贊助 https://p.ecpay.com.tw/B3A47EF 抑是 www.paypal.me/henama
339 臊的佮素的臭豆腐
臭豆腐毋是佇台灣發明的，毋過這馬逐家若講著臭豆腐攏會想著台灣。臭豆腐是按怎來的？你敢知影臭豆腐猶有分臊的佮素的?臭豆腐嘛有家己的俗語?這集來講臭豆腐。Chhàu-tāu-hū m̄-sī tī Tâi-oân hoat-bêng--ê, m̄-koh chit-má ta̍k-ke nā kóng-tio̍h chhàu-tāu-hū, lóng ē siūⁿ-tio̍h Tâi-oân. Chhàu-tāu-hū sī án-chóaⁿ lâi--ê?Lán kám chai-iáⁿ chhāu-tāu-hū iáu-koh ū hun chho--ê kap sò͘--ê?Chhàu-tāu-hū iā ū i ka-kī ê sio̍k-gí? Chit chi̍p lâi kóng chhàu-tāu-hū.Stinky tofu wasn't invented in Ta
台灣傳說 7 螿蜍山
寫佇《民俗台灣》ê傳說---------------------------------------網站 www.cultivataiwan.com《台灣女性人物群像》https://reurl.cc/M6bkRm訂閱《台語‧生活》電子報 https://reurl.cc/Y4n5eo寫批 henama2020@gmail.com迷眾頁 www.facebook.com/HenamaTaiwan贊助 https://p.ecpay.com.tw/B3A47EF 抑是 www.paypal.me/henama
